banner-professioneleverwerking-1 banner-professioneleverwerking-2 banner-professioneleverwerking-3 banner-professioneleverwerking-4
Meer halen uit de biologische kringloop

DIFTAR en gft-afval

Bij Vlaco komt regelmatig de vraag binnen naar de invloed van de mogelijke invoering van DIFTAR op de hoeveelheid en kwaliteit van het gft-afval. Het antwoord op een dergelijke vraag is per definitie onvolledig. Er bestaan immers verschillende types van DIFTAR systemen. Daarnaast bestaat nog maar weinig langetermijnervaring met DIFTAR-systemen. 

Diftar
De invoering van een diftar-systeem kan op velerlei manieren gebeuren. Diftar is in feite de responsabilisering van de burger (en de KMO) door de invoering van een gedifferentieerde tarifering. Het kan door gebruik van te betalen recipiënten, hetzij zakken, hetzij stickers, hetzij via containers met registratie van gewicht, volume, aanbodfrequentie.
Wanneer een diftarsysteem wordt ingevoerd moet dit gepaard gaan met een uitgebreide sensibilisering van de doelgroepen. Openheid, transparantie, continu informeren over het hoe en het waarom en terugkoppelen van de resultaten zijn van groot belang. Aan de inwoners moet voldoende alternatieven geboden worden, zoniet zoeken ze ontwijkgedrag op (sluikstorten, thuisverbranden, afvaltoerisme, verkeerd aanbieden, …). Wat ook niet mag vergeten worden is dat de invoering van diftar een strikte handhaving inhoudt. Wie bewust niet meewerkt, moet verwittigd en op termijn gestraft worden. Zoniet worden de overtreders beloond en wie het goed meent bestraft.

Belangrijk is dat het systeem een middel is om een doel te bereiken (reductie afvalberg en principe vervuiler betaalt) en geen doel op zich.
De meest eenvoudige DIFTAR-systemen, die de gemeenten het minste kosten en waarvoor bijgevolg ook minder moet worden doorgerekend aan de burger, leveren vaak wel de beste resultaten op. Ongeacht het gekozen systeem, met volgende aspecten moet zeker rekening worden gehouden:

1. Invloed van DIFTAR op leeftijd van het afval

Voor organisch-biologisch afval is het belangrijk dat de burger gestimuleerd blijft om het afval zo vaak als nodig aan te bieden. Het is immers absoluut te vermijden dat de burger het organisch afval thuis gaat opsparen, wat belangrijke gevolgen zou hebben voor zowel de hinder thuis, als de hinder tijdens het transport en op verwerkingseenheid. In die zin kan DIFTAR inderdaad invloed hebben op mogelijke problemen in verband met de uitbating van de compostering. 
Mogelijke tariferingsystemen voor organisch-biologisch afval die geen belemmering zijn voor de kwaliteit van het afval zijn :
- Jaarsticker op de container, gedifferentieerd naargelang het volume
- DIFTAR op basis van weging
- DIFTAR op basis van volume op voorwaarde dat de burger het volume kan aanpassen aan zijn behoefte
Een tarifering per ophaalbeurt voldoet hier niet aan.

2. Invloed van DIFTAR op samenstelling van het afval

Door de invoering van DIFTAR op gft-afval kan verwacht worden dat een gedeelte van het tuinafval dat eerder in de gft-afval zat, nu als groenafval zal ingezameld worden. 
Inzameling en verwerking van groenafval is immers goedkoper, wat normaal ook resulteert in een lager tarief hiervoor. Het gft-afval zal hierdoor van samenstelling veranderen: het zal meer keukenafval bevatten en minder tuinafval, dus eerder nat materiaal bevatten en minder structuurmateriaal.
Er bestaat nog geen cijfermateriaal (sorteeranalyses op het gft-afval) om deze stelling te ondersteunen. Uit eerdere analyses is wel duidelijk dat de samenstelling van gft-afval ingezameld door middel van 120 l containers of door middel van zakken fundamenteel verschillend is. In zakken wordt ongeveer 1/3de tuinafval aangetroffen, terwijl in 120 l containers ongeveer 1/3de keukenafval wordt gevonden. Het systeem met zakken (beperkt volume tegen betaling) biedt een eenvoudige tariferingsmogelijkheid.
Deze veranderde samenstelling heeft uiteraard consequenties voor de verwerking. In een compostering zal er extern meer structuurmateriaal moeten worden betrokken om het aangeleverde GFT-afval te kunnen composteren. 

3. Invloed van DIFTAR op kwaliteit van het gft-afval

De tarifering dient te worden afgestemd op de beleidsdoelstellingen: een getrapt systeem voor de tarifering van de inzameling van de verschillende afvalfracties is belangrijk. Restafval dient opvallend duurder te zijn dan gft-afval. In het ontwerp Uitvoeringsplan Huishoudelijke Afvalstoffen 2003-2007 wordt voorgesteld om het restafval volledig te tariferen en de vermijdbare selectieve fracties gedeeltelijk (bij voorkeur 50 % van het tarief voor het restafval). Het risico bestaat wel dat hierdoor het gft-afval verontreinigd wordt met restafval (aangezien dat aanzienlijk goedkoper is) wat op zijn beurt gevolgen heeft voor de verwerking en de kwaliteit van compost.
In het verleden is echter reeds heel wat ervaring opgedaan om de kwaliteit van het gft-afval op een succesvolle manier te bewaken. Goede, blijvende en herhaalde informatie en communicatie naar de burger blijken enorm belangrijk. Controle van het aangeleverde materiaal, zowel aan huis als op de composteringsinstallatie, gekoppeld aan de gepaste bestraffing (bijvoorbeeld container niet ledigen of het aangevoerde gft-afval laten afvoeren naar een verbrandingsoven en doorrekenen van de kosten) hebben onmiddellijk effect. Via deze weg zijn de gemeenten en verwerkingsinstallaties er tot nu toe altijd in geslaagd de kwaliteit van het Vlaamse gft-afval op een hoog niveau te houden. Dezelfde instrumenten dienen te worden ingezet indien de kwaliteit achteruit zou gaan omwille van DIFTAR.

4. Ervaringen van andere gemeenten en intercommunales met betrekking tot DIFTAR

Het aantal gemeenten en intercommunales dat DIFTAR toepast op gft-fval is in feite nog vrij beperkt. Vooral ervaringen op lange termijn ontbreken.
Op basis van de beschikbare gegevens kan men stellen dat er in de beginperiode (de eerste jaren?) een reductie van 40-50 % is op de aangeboden hoeveelheid gft-afval, die op langere termijn evolueert naar 15-20 %, volgens sommige bronnen toch nog 30 %. Wellicht is er ook een onderscheiden invloed van de (mogelijke) tariefstijging die met de invoering van DIFTAR gepaard gaat.

Voor de inzameling in containers worden volgende richtcijfers gehanteerd:

  • aansluitingspercentage (zijnde het percentage inwoners waarbij het gft-afval selectief kan worden ingezameld, dat beschikt over een gft-container): 95 % indien geen huur voor de container wordt gevraagd, 75-80 % indien wel huur voor de gft-container wordt gevraagd. Huurgeld voor de container is een bepalende factor om al dan niet een container te aanvaarden. 
  • inzamelrespons (het percentage inwoners dat gebruikmaakt van de mogelijkheid om het afval selectief aan te bieden): 77 % zonder diftar en 64 % met DIFTAR
  • deelname aan selectieve inzameling: 73 % bij gratis gft-inzameling en 48 % bij betalende inzameling
  • aanbod: 120 kg/inwoner, jaar gemiddeld indien de gft-inzameling gratis is; 60 à 70 kg/inwoner, jaar als DIFTAR wordt ingevoerd (een daling van 40 tot 50 % in de eerste jaren)


Voor de inzameling in zakken gelden volgende cijfers:

  • aansluitingspercentage (zijnde het percentage inwoners waarbij het GFT-afval selectief kan worden ingezameld): 100 %, want iedere inwoner in een GFT-regio kan in principe een zak aanbieden
  • inzamelrespons (het percentage inwoners dat gebruikmaakt van de mogelijkheid om het afval selectief aan te bieden): 52 % = deelname aan selectieve inzameling (omdat aansluitingspercentage 100 % is)
  • aanbod: varieert tussen 10 en 57 kg/inw,jaar