banner-professioneleverwerking-1 banner-professioneleverwerking-2 banner-professioneleverwerking-3 banner-professioneleverwerking-4
Meer halen uit de biologische kringloop

Biodegradeerbaar of composteerbaar?

Op dinsdag 30 oktober kwam op Radio 1 tijdens het programma Peeters & Pichal het thema ‘100% biologisch afbreekbaar’ aan bod. 
Deze vermelding is steeds meer en meer te zien op zakjes in winkels en de programmamakers vroegen zich af wat dit nu precies inhoudt. Bij wijze van test lieten zij enkele zakjes begraven in de tuin en zullen deze (of de resten ervan?) in het voorjaar terug opgraven. Voor deskundig advies gingen ze te rade bij de OVAM.

De OVAM kon bij deze vaststellen dat de misvatting nog altijd bestaat dat als u deze zogenaamde bioplastics in de grond steekt, ze gewoon vergaan. Dit is enkel het geval voor de verpakkingen met het ‘OK biodegradable’ logo, deze zijn biodegradeerbaar. Het materiaal mag gewoon op de bodem blijven liggen en vergaat bovenop de grond. Een mooie toepassing hiervan zijn de landbouwfolies. Ook voor het zwerfvuil, wordt soms wel eens gesteld.

OK biodegradable logo

Maar welke boodschap geeft dan de overheid: “gooi je afval maar in de kant? Weg met de verantwoordelijkheid!” Bovendien zou er een mooie berg afval ontstaan in onze wegbermen, want het afbreken is een natuurlijk proces, dat is niet gebeurd van vandaag op morgen.

Er zijn ook verpakkingen die composteerbaar zijn, sommigen enkel in een professionele composteringsinstallatie. Ze zijn te herkennen aan het ‘OK compost’ logo. Deze verpakkingen vallen in een professionele composteringsinstallatie binnen de twaalf weken uiteen. De volledige biodegradatie duurt zes maanden.

Er zijn ook verpakkingen met een ‘OK compost home’ logo en deze breken ook op lage temperatuur af en kunnen dus thuis in het compostvat of composthoop. Deze verpakkingen vallen binnen de vier maanden uiteen of biodegraderen bij 20°C in zes maanden.

Ok Home Compost label
Maar een wirwar aan logo’s dus en veel onduidelijkheid, zoals Dhr. Pichal moest toegeven. De OVAM acht het (nog) niet opportuun, om de gft-definitie te verruimen. Het is gewoon niet mogelijk omtrent de aparte inzameling van deze composteerbare materialen glashelder te communiceren naar de burger. Bovendien is het gft-afval nu nauwelijks verontreinigd, dus het is te riskant.

Wat is het verschil tussen composteerbare en biodegradeerbare verpakkingen?

Composteerbaar, biodegradeerbaar: wie geraakt er nog wijs uit? Moeten we composteerbare of biodegradeerbare bloempotjes hebben? Zijn de tijdschriftenwikkels biodegradeerbaar of composteerbaar?

Biodegraderen is in feite een stap in de richting van composteren. 

Een biodegradeerbaar of biologisch afbreekbaar materiaal valt in aanwezigheid van zuurstof, bij omgevingstemperatuur en onder invloed van een microbiële werking uiteen in koolstofdioxide, water, minerale zouten en biomassa. 
In afwezigheid van zuurstof wordt het biodegradeerbaar materiaal omgezet in koolstofdioxide, methaan, minerale zouten en biomassa.

Biodegradatie vindt plaats in verschillende milieus, bijvoorbeeld water of bodem. Het proces dient zich, zonder bijkomende behandeling, binnen een beperkte tijdsspanne af te spelen. 
In de bodem bijvoorbeeld wordt een biodegradatie van 90 % binnen twee jaar geëist. Uiteraard zijn er normen opgelegd voor de maximale gehaltes aan zware metalen en wordt de ecotoxiciteit nagegaan.

Een composteerbaar materiaal zal in een professionele composteringsinstallatie binnen een termijn van twaalf weken moeten desintegreren (uiteenvallen in delen) en biodegraderen, zonder negatieve gevolgen voor de compostkwaliteit. Er worden eveneens normen opgelegd voor zware metalen en ecotoxiciteit.

Belangrijk zijn de woorden "professionele composteringsinstallatie". De test naar composteerbaarheid biedt geen garantie naar composteerbaarheid in een thuiscomposteer-systeem, simpel gezegd een compostvat of -bak.

Zowel voor composteerbaarheid als biodegradeerbaarheid zijn er in Vlaanderen labels ontwikkeld, respectievelijk het OK compost label en het OK biodegradable label, zoals hierboven uitgelegd. Specifiek voor biodegradeerbaarheid in de bodem bestaat het OK bio soil label.

composteerbaar

Is het zinvol om deze labels te eisen? Toch wel. Deze composteerbare of biodegradeerbare materialen worden vaak samengesteld op basis van verschillende soorten materialen, bioplastics en andere. Alle onderdelen dienen composteerbaar of biodegradeerbaar te zijn, niet alleen het hoofdbestanddeel. Bovendien verandert de samenstelling nogal eens. Maar ook het nieuw samengestelde product moet composteerbaar of biodegradeerbaar zijn. Deze garantie wordt geleverd door de conformiteitsmerktekens of de labels.

Voorbeeldjes 

Willen we onze plantjes met bloempot rechtstreeks in de bodem planten, dan hebben we biodegradeerbare bloempotjes met OK bio soil label nodig.

afbreekbare bloempotten

Willen we dat de tijdschriftenwikkel thuis composteerbaar is, dan eisen we best ook dat ze biodegradeerbaar zijn. Het OK compost label duidt immers op professionele installaties, terwijl OK bio soil label garandeert dat de wikkel in de bodem, dus ook in het compostvat, -bak of -hoop, wordt afgebroken.

Jammer is dat de leveranciers hun grondstoffen nog niet hebben laten testen. Nochtans zijn er verschillende toepassingen mogelijk, die een doorbraak voor de composteerbare of biodegradeerbare materialen zouden kunnen betekenen. 
Er is dus nog werk aan de winkel.