Fruitstickers zouden voortaan composteerbaar moeten zijn. Maar is de markt al zover?

In Vlaanderen is het sinds 2024 (Vlarema 9) verboden om stickers te gebruiken op groenten en fruit, tenzij de stickers industrieel composteerbaar of thuiscomposteerbaar zijn. Ook in de recent goedgekeurde Europese Verpakkingsverordening is voorzien dat in de EU groenten- en fruitstickers op termijn enkel mogen worden gebruikt als ze minstens industrieel composteerbaar zijn. Europese landen kunnen nog verder gaan en zelf eisen dat deze stickers thuiscomposteerbaar zijn. 

Let wel, (thuis)composteerbare stickers zijn niet vergistbaar, iets wat Vlaco betreurt. In Vlaanderen is en wordt immers volop geïnvesteerd in (de bouw van) vergistingsinstallaties. Voor gft wordt de compostering voorafgegaan door een voorvergisting, zodat er eerst biogas (groene energie) uit het gft wordt gehaald. Daarnaast staan er Vlaanderen een veertigtal vergistingsinstallaties waar bioafval van supermarkten, horeca en voedingsindustrie wordt verwerkt. Composteerbare kunststoffen breken niet af in een vergistingsproces. Vlaco zal op alle niveaus het belang van vergistbare fruitstickers blijven aankaarten. De afbraak van de fruitsticker moet gebeuren tijdens het verwerkingsproces, zodat een zo zuiver mogelijk eindproduct wordt bekomen. Een duidelijk wettelijk signaal is nodig om de technologische ontwikkeling en het gebruik te stimuleren. Meer informatie over composteerbare versus vergistbare kunststoffen lees je hier.

Voor industrieel composteerbaar bestaat de Europese norm EN 13432, die momenteel door de EU herzien wordt. Voor thuiscomposteerbaar bestaat dergelijke Europese norm nog niet, al wordt ook daar aan gewerkt. In afwachting valt men voorlopig terug op private standaarden zoals het zoals het 'OK Compost Home Label' (Tüv Austria) of de normen AS 5810 en NF T 51-800. 

In de praktijk blijkt echter dat de ontwikkeling van zulke thuiscomposteerbare stickers lastig is. Industrieel composteerbare stickers zijn wel voldoende beschikbaar voor de groenten- en fruithandel en zijn dus sinds 1 januari 2024 wettelijk verplicht. Maar, ondanks het feit dat er wel al belangrijke inspanningen zijn geleverd, moeten we stellen dat nog maar een beperkt deel van de markt is overgeschakeld naar composteerbare stickers. Dat wil dus zeggen dat er momenteel zowel composteerbare als niet-composteerbare stickers op fruit en groenten kleven. 

Waarom kleven er eigenlijk stickers op ons fruit? 

Ze worden vooral ingezet als minimale verpakking waarop men informatie kwijt kan (onderscheid bio versus conventioneel, PLU codes, …) en dienen uiteraard ook voor de branding. 

Alle belanghebbende partijen uit de sector ondertekenden in 2022 een protocol waarin ze zich engageren om zo snel mogelijk over te stappen op composteerbare stickers. Daarbij is uitwisseling van informatie omtrent onderzoeksresultaten, technische knelpunten en goede praktijkvoorbeelden een belangrijke factor. Niet alleen binnen Europa, maar wereldwijd. De International Compost Alliance heeft samen met de wereldleiders in groenten- en fruithandel een roadmap uitgewerkt om de transitie naar gecertificeerde composteerbare stickers te versnellen.    

Waarom is zo’n klein fruitstickertje een probleem? 

In het kader van een circulaire economie wordt steeds meer ingezet op de valorisatie van biologisch afval. Dit afval wordt verwerkt tot compost en digestaat, die gebruikt worden als kwaliteitsvol bodemverbeterend middel of meststof. Een sticker die niet aangepast is aan het verwerkingsproces, breekt er niet in af. Op het einde van het proces blijkt hij moeilijk te verwijderen: de sticker rolt zich op bij het zeven en valt zo letterlijk door de mazen van het net. Hij blijft dus aanwezig en zorgt voor een (visuele) verontreiniging van compost en digestaat.

Meer info over Vlarema 9 vind je hier.

Wat houdt dit in voor de consument?

Aangezien er zowel composteerbare als niet-composteerbare stickers op groenten en fruit kleven, is het voor de consument moeilijk uit te maken om welk soort sticker het gaat. De sorteerboodschap moet eenvoudig en duidelijk zijn. Het advies blijft om de sticker altijd van de schil af te halen en bij het restafval te gooien. 

Dit geldt zowel voor de gft-inzameling als het thuiscomposteren. Een industrieel composteerbare sticker breekt niet af in compostvat of -hoop, omdat er niet de juiste condities worden gehaald.