Studiebezoek bij Hunton Fibergrow® in Noorwegen

Na de gezamenlijke bijeenkomst in Oslo in juni bezochten een aantal Hort2thefuture-partners een fabriek van Hunton, de toonaangevende producent van bouwmaterialen op basis van houtvezels in Noorwegen. Nu de afzet van houtvezels aan de papierindustrie afneemt, worden deze vezels ook steeds vaker gebruikt als belangrijkste ingrediënt in diverse andere circulaire producten, zoals substraten voor de tuinbouw. 

De vestiging in GjØvik – die sinds 1932 bestaat – is een van de vier fabrieken van Hunton en richt zich specifiek op de productie van isolatiematerialen en groeimedia. De isolatiematerialen bestaan voornamelijk uit WindproofTM- en UnderroofTM-platen voor de bouwsector, terwijl de groeimedia een vrij recente maar veelbelovende markt zijn. Alle materialen worden gemaakt van verse houtsnippers.  De sparrenhoutsnippers worden dagelijks aangevoerd naar de Hunton-vestiging in GjØvik vanuit zagerijen op maximaal 50 km afstand. Ze werken allemaal met 100% lokaal PEFC-gecertificeerd sparrenhout (60 jaar oud). De versheid en het feit dat er slechts één houtsoort wordt gebruikt, garanderen een hoge homogeniteit en uniformiteit in de producten van Hunton. 

Hoe gaat het in zijn werk?

Een eerste stap nadat de verse houtsnippers zijn aangevoerd, is het ontvezelen van de snippers door ze te wassen en met stoom te verwarmen, waardoor de lignines worden afgebroken. Daarna worden de snippers via een reeks persschijven tot pulp verwerkt. De volgende stap in het proces is het drogen van de natte vezels in wat Hunton ‘de grootste haardroger ter wereld’ noemt. Een met groene elektriciteit verwarmde flashdroger (180 °C) en cycloon, wat resulteert in droge, pluizige houtvezels (4 ton/uur) die klaar zijn voor de twee belangrijkste productielijnen: enerzijds geperste (matten) of losse vezels die worden gebruikt als thermische of geluidsisolatie in de bouwsector en anderzijds tuinbouwsubstraten. Het laatste verschilt van het eerste door een compressiestap met toevoeging van biologisch afbreekbare bindmiddelen (lijmen) tot bijna 60 kg/m³ en het vormen van het eindproduct in drie categorieën van (dikte van) platen, pluggen of kubussen die geschikt zijn voor het kweken van planten. 

Het drogen van de vezels maakt zowel een grotere compressie als een langere opslag mogelijk, in vergelijking met het werken met ‘natte’ vezels. Bij het werken met groeimedia die uit verschillende componenten bestaan – bijvoorbeeld turf, compost, ... – zou een droogstap geen toegevoegde waarde bieden. Daarom is het drogen van substraatcomponenten geen gebruikelijke stap bij producenten van groeimedia in Europa. NIBIO speelt sinds 2019 een centrale rol in het stimuleren van Hunton om op houtvezel gebaseerde groeimedia te produceren. 

Het belangrijkste groeimediaproduct, Fibergrow®, werd in 2022 op de markt gebracht. Tijdens het bezoek onthulde NIBIO dat de combinatie van alle vezels die zijn uitgelijnd en adequaat zijn geperst met bepaalde biobindmiddelen, zorgt voor een goede capillariteit en vergelijkbare irrigatie-eisen in vergelijking met op turf gebaseerde groeimedia. 

Ook de resultaten met betrekking tot de wortelgroei zijn bevredigend. De houtvezelsubstraten worden al veel gebruikt voor gewassen zoals aardbeien, bessen, tomaten en komkommers. Samen met NIBIO onderzoekt Hunton ook mogelijkheden om houtvezelsubstraten te impregneren met ammoniumsulfaat (in plaats van ureum), waardoor extra stikstof wordt toegevoegd en de pH-waarde van het substraat wordt verlaagd/gestabiliseerd. Wat Hunton GjØvik onderscheidt, is zijn streven naar industriële symbiose en een lage ecologische voetafdruk – door groene energie (waterkracht) en biomassa efficiënt om te zetten in biogebaseerde eindproducten –, zijn afhankelijkheid van R&D en zijn samenwerkingsmodel met zowel de bouw- en aannemerssector als met andere producenten van groeimedia in Europa en daarbuiten. Fibergrow® kan worden hergebruikt als groeimedium en kan worden gecomposteerd of energetisch gerecycleerd. Een groot deel van hun houtvezels (40%) wordt namelijk geëxporteerd naar voornamelijk potgrondproducenten buiten Noorwegen (de rest van Scandinavië, België, Australië, het Midden-Oosten, Sri Lanka, ...). De totale productiecapaciteit van Hunton in 2025 bedraagt 1.000.000 m³ en deze zal de komende jaren nog toenemen.